POLYCHROOM BESCHILDERDE GOTISCHE WANDKLOK MET AUTOMAAT Ca. 1580 Zuid-Duitsland

Uurwerk

Het door gewichten aangedreven, tussen stijlen opgebouwde ijzeren uurwerk van deze polychroom gotische wandklok met automaat bestaat uit gaand-, slag- en wekkerwerk. Het gaandwerk heeft een verticale spillengang met een balans. Het door een sluitschijf geregelde slagwerk geeft de uren voluit en de halve uren met één slag slaat op een bel aan. Op de biduren (3, 6. 9 en 12 uur) treedt de automaat in werking waarbij de uren op twee bellen worden geslagen.

Wijzerplaat

De beschilderde ijzeren wijzerplaat heeft drie cijferringen. De bovenste cijferring is voor de maandatum en heeft aan de bovenzijde een opening waarachter de schijngestalte van de maan wordt getoond. De grote cijferring in het midden is voor de tijdsaanduiding en heeft Gotische uurcijfers met ruitvormige halfuuraanduiding. In het midden bevindt zich een wekkerschijf, die is beschilderd met een ster en Arabische uurcijfers. De staart van de beschilderde uurwijzer doet dienst als wijzer voor de wekkerinstelling. Op de onderste cijferring worden de kwartieren aangeduid. De kwartiercijfers zijn Gotisch en in het centrum is een zon met stralenkrans geschilderd. Alle cijferringen zijn voorzien van tastknoppen.

Kast

De polychroom beschilderde ijzeren kast heeft op de linkerzijde een geschilderde afbeelding van een vrouwfiguur met in haar hand een anker. Dit is de personificatie van Hoop. De vrouw op de rechterzijde heeft in haar rechterhand een miskelk en in haar linkerhand een kruis, de personificatie van Geloof. Alle hoeken van de kast worden gesierd door geschilderde zuiltjes. Deze lopen aan de bovenzijde uit in een toog. Om de bellen zijn beschilderde opengewerkte ijzeren belhekken geplaatst. De automaat op de linkerbovenhoek van de kast stelt een pater voor die met zijn hamer op de bovenste, kleine bel slaat, een z.g. Jacquemart.

Gangduur: een half etmaal.

Hoogte: 28 cm.

Breedte: 12 cm.

Diepte: 12 cm.

Literatuur

-Hall’s iconografisch handboek, blz. 118 en 147.

– Fridolin Staub, Eine Sammlung alter Uhren.

-Gewerbemuseum Winterthur, Uhrensammlung Kellenberger Winterthur.

– Horloges Rustique de la Collection Meister, Zurich, Musée International d’Horlogerie

-Lothar Krombholz, Frühe Hausuhren mit Gewichtsantrieb, München, 1984.