M&R200a

MUSEAAL ALTARUHR
Gesigneerd: Jeremiah Pfaff, Augsburg
Circa 1640
Duitsland

Uurwerk
Het door veren aangedreven vuurverguld messing platine-uurwerk bestaat uit gaandwerk en kwartierslagwerk. Het gaandwerk is uitgevoerd met snek en ketting en een spillegang met verticale regelbare ijzeren balans. Het door sluitschijven geregelde slagwerk geeft de uren voluit en de kwartieren op twee in toonhoogte verschillende bellen aan. Tevens is er een wekkerwerk. Op de achterplatine is de ajourgezaagde balanskloof zichtbaar, de reglage en de indicatie van de slagwerken en een hendeltje voor het blokkeren of vrijgeven van de wekker. De maker heeft het uurwerk op de achterplatine als volgt gesigneerd: Jeremias Pfaff, Augspurg. Het uurwerk wordt aan de achterzijde opgewonden, waarbij de vierkanten zijn gemarkeerd door een gegraveerde G (Gehwerk), V (Viertel), S (Slagwerk) en W (Wecker). De twee in toonhoogte verschillende bellen zijn boven elkaar op het uurwerk bevestigd, de grootste voor de uren en de kleinste voor de kwartieren. Het uurwerk wordt beschermd door een messing deur.

Wijzerplaat
De rechthoekige, vuurvergulde en gegraveerde messing wijzerplaat heeft een grote zilveren cijferring met Romeinse uurcijfers I-XII en halfuurmarkeringen, omringd door een ring met gekleurd ingelegd email in bloem- en bladmotief. De verguld messing wekkerschijf in het midden heeft Arabische uurcijfers. Aan de onderkant bevindt zich een kleine zilveren cijferring met Romeinse cijfers I-IV voor de kwartieren. De tijd wordt bij elke cijferring aangegeven door een uitgezaagde vuurverguld messing wijzer. Het overige deel van de wijzerplaat worden gesierd door zeer fraaie gravures met in de hoeken allegorische figuren voorstellende de vier jaargetijden.

Kast
De ebbenhouten kast is zeer verfijnd opgebouwd in de vorm van een altaar en wordt gesierd door ajourgezaagde zilveren ornamenten en een verguld messing cherubijnkopje. Aan weerszijden van de wijzerplaat zijn zuilen geplaatst, terwijl zich onder de wijzerplaat een kleine lade bevindt met op de voorzijde een ajourgezaagd zilveren ornament, waarin de opwindsleutel opgeborgen wordt. De zijden van de kast zijn open en beschilderd met een voorstelling van twee balustrades met een vergezicht en guirlandes (trompe l’ oeils). De kast wordt bekroond door een open timpaan voorstellende een klein kapelletje met een zilveren Madonna, dat wordt versierd door een zilveren pinakel aan de bovenzijde. Aan de achterzijde zijn drie openingen waarmee de klok aan de muur bevestigd kan worden. De kast is op de achterzijde gestempeld (EBEN) en het keurmerk van Augsburg (een pijnappel). De kast rust op vier kussenvormige zilveren pootjes.

Gangduur: 24 uur.

Hoogte: 51.5 cm.
Breedte: 23 cm.
Diepte: 11 cm.

Literatuur
-J. Abeler, Meister der Uhrmacherkunst, blz. 426.
-vergelijkbare klokken in, Klaus Maurice, Afb. 670 en 672.

De maker
Jeremias Pfaff I werd geboren in 1618 en werkte vanaf 1639 zelfstandig als klokkenmaker in Augsburg. Hij was een opmerkelijke klokkenmaker actief in de 17e eeuw. Zijn werk staat bekend om het vakmanschap en complexiteit. Deze klok is daar een voorbeeld van. Hij stierf in het jaar 1677. Meerdere klokken van zijn hand bevinden zich in belangrijke museumcollecties.