SPAANSE TURMUHR MET GEWICHTAANDRIJVING LORENÇO DE EBALO ME FECIT AÑO 1629

M&R206

TÜRMCHENUHR MET GEWICHTAANDRIJVING
Gesigneerd: LORENÇO DE EBALO ME FECIT
Gedateerd: AÑO 1629
Spanje – Madrid

Uurwerk
Het tussen stijlen opgebouwde messing uurwerk heeft een echappement dat bestaat uit een verticale spillegang met balans – één van de vroegste vormen van een echappement in een mechanisch uurwerk. Het uurwerk is bovendien voorzien van een door een sluitschijf geregeld slagwerk. Het slagwerk geeft de tijd aan door de hele uren voluit op een bel te slaan en de halve uren eenmaal door middel van een dwangslag. De sluitschijf bepaalt het juiste aantal slagen. Gewichten aan een koord drijven het gaand- en slagwerk aan.

Wijzerplaat
De sobere graveringen in de vuurvergulde wijzerplaat doen de verzilverde cijferring extra goed uitkomen, het geheel geflankeerd door de fraai getorste zuilen. De uitgestoken Romeinse cijfers met tastknoppen markeren de uren op de ring, een streepje markeert de halve uren en de streepblokjes dienen voor de kwartieren. De tijd wordt aangegeven door één geblauwd stalen wijzer. Onder de wijzerplaat staat prominent de ingegraveerde signering: LORENÇO DE EBALO ME FECIT AÑO 1629.

Kast
De vuurvergulde messing kast van dit turmuhr springt direct in het oog dankzij de karakteristieke decoraties. De vier geprofileerde pinakels benadrukken de vier hoeken. De getordeerde vorm van de hoekpilaren, in combinatie met de kussenvormige kapiteeltjes aan de bovenzijde en de zuilvormige basementen aan de onderzijde, suggereert beweging. Gegraveerde cirkels versieren de deurtjes aan beide zijden van de kast. De deurtjes geven toegang tot het uurwerk. Een bronzen bel – gedecoreerd met een vuurverguld messing ornament in acanthusbladmotief – bekroont de kast. Symmetrie en glanscontrast op zowel de deurtjes, kast en gewichten kenmerken de versieringen. De harmonische verhouding tussen de ornamentonderdelen past bij het schoonheidsideaal van de vroege renaissance.

Gangduur 12 uur

Hoogte 27 cm.
Breedte 12 cm.
Diepte 12 cm.

Zeer zeldzaam
Het wandtürchenmuhr van Lorenzo de Evalo behoort tot de zeer weinige bewaard gebleven renaissanceklokken die zijn vervaardigd door uurwerkmakers uit de Lage Landen. De uurwerkmaker Hans de Evalo vestigde zich op uitnodiging van keizer Karel V in Spanje, waar hij als uurwerkmaker van het Koninklijk Paleis in dienst trad van koning Filips II. Zijn zoon Lorenzo groeide op in een omgeving van uitzonderlijk vakmanschap, leerde het uurwerkmakersambacht van zijn vader en van Jennin de Cocquart, en volgde uiteindelijk zijn vader op als uurwerkmaker aan het Spaanse hof in Madrid.

Bronnen

-Eddy Fraiture en Paul van Rompay, Clock and watchmaking in Belgium 1300 – 1830, Antiquarian Horology, 1, vol. 33, September 2011.      -Johan ten Hoeve en David Thompson, A Flemish clock at the Shogun’s Shrine, Antiquarian Horology, 4, vol. 35, September 2014.
-Eddy Fraiture, Uurwerkmakers en uurwerknijverheid in Vlaanderen, Leuven, 2002, blz. 191.
-Tardy, French Clocks the World Over, Part four, Northern, Middle, Eastern and Mediterranean     Europe,  Japan, Paris, 1985, blz. 547-555.